(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.171. అధ్యాయః 171
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
గౌతమేనన రాత్రౌ సుప్తం బకం హత్వాఽగ్నౌ పక్వతన్మాంసముపగృహ్య స్వగ్రామంప్రతి ప్రస్థానం॥ 1॥
పరేద్యుర్బకస్యానాగమనేన తస్య విపదాశంకినా విరూపాక్షేణ తద్వృత్తాంతజిజ్ఞాసయా స్వపుత్రస్య నియోజనం॥ 2॥
పితృనియోగాత్సపరివారేణ విరూపాక్షసుతేన గౌతమహననం॥ 3॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

భీష్మ ఉవాచ। 12-171-0x(5867)(71839)
అథ తత్ర మహార్చిష్మాననలో వాతసారథిః।
తస్యావిదూరే రక్షార్థం ఖగేంద్రేణ కృతోఽభవత్॥ 12-171-1(71840)
స చాపి పార్శ్వే సుష్వాప విశ్వస్తో బకరాట్ తదా।
కృతఘ్నస్తు స దుష్టాత్మా తం జిఘాంసురజాగరీత్॥ 12-171-2(71841)
తతోఽలాతేన దీప్తేన స సుప్తం నిజఘాన తం।
నిహత్య చ ముదా యుక్తః సోఽనుబంధం న దృష్టవాన్॥ 12-171-3(71842)
స తం విపక్షరోమాణం కృత్వాఽగ్నావపచత్తదా।
తం గృహీత్వా సువర్ణం చ యయౌ ద్రుతతరం ద్విజః॥ 12-171-4(71843)
`తతో దాక్షాయణీపుత్రం నాగతం తం తు భారత।
విరూపాక్షశ్చింతయన్వై హృదయేన విదూయతా॥' 12-171-5(71844)
తతోఽన్యస్మిన్గతే చాహ్ని విరూపాక్షోఽబ్రవీత్సుతం।
న ప్రేక్షే రాజధర్మాణమద్య పుత్ర ఖగోత్తమం। 12-171-6(71845)
స పూర్వసంధ్యాం బ్రహ్మాణం వందితుం యాతి సర్వదా।
మాం చాదృష్ట్వా కదాచిత్స న గచ్ఛతి గృహం ఖగః॥ 12-171-7(71846)
ద్విరాత్రముభయోః సంధ్యోర్నాభ్యగచ్ఛన్మమాలయం।
తస్మాన్న శుద్ధ్యతే భావో మమ స జ్ఞాయతాం సుహృత్॥ 12-171-8(71847)
స్వాధ్యాయేన వియుక్తో హి బ్రహ్మవర్చసవర్జితః।
స గతస్తత్ర మే శంకా హన్యాత్తం స ద్విజాధమః॥ 12-171-9(71848)
దురాచారః స దుర్బుద్ధిరింగితైర్లక్షితో మయా।
నిష్కృపో దారుణాకారో దుష్టో దస్యురివాధమః।
గౌతమః స గతస్తత్ర తేనోద్విగ్నం మనో మమ॥ 12-171-10(71849)
పుత్ర శీఘ్రమితో గత్వా రాజధర్మనివేశనం।
జ్ఞాయతాం స విశుద్ధాత్మా యది జీవతి వా చిరం॥ 12-171-11(71850)
స ఏవముక్తస్త్వరితో రక్షోభిః సహితో యయౌ।
* న్యగ్రోధే రాజధర్మాణమపశ్యన్నిహతం తతః॥ 12-171-12(71851)
రుదిత్వా బహుశస్తస్మై విలప్య చ స రాక్షసః।
గతో రోషసమావిష్టో గౌతమగ్రహణాయ వై॥ 12-171-13(71852)
గృహీతో గౌతమః పాపో రక్షోభిః క్రోధమూర్చ్ఛితైః।
రాజధర్మశరీరస్య కంకాలశ్చాప్యథో ధృతః॥ 12-171-14(71853)
మనువ్రజం తు నగరం యాతుధానాస్తతో గతాః।
క్రోధరక్తేక్షణా ఘోరా గౌతమస్య వధే ధృతాః॥ 12-171-15(71854)
పార్థివస్వాగ్రతో న్యస్తః కంకాలో రాజధర్మణః।
తం దృష్ట్వా విమనా రాజా సామాత్యః సగణోఽభవత్॥ 12-171-16(71855)
ఆర్తరావో మహానాసీద్గృహే తస్య మహాత్మనః।
సముత్థితః స్రీసంఘస్య నిహతే కాశ్యపాత్మజే॥ 12-171-17(71856)
రాజా చైవాబ్రవీత్పుత్రం పాపోఽయం వధ్యతామితి॥ 12-171-18(71857)
రాక్షమా ఊచుః। 12-171-19x(5868)
అస్య మాంసం వయం సర్వే ఖాదిష్యామః సమాగతాః।
పాపకృత్పాపకర్మా చ పాపాత్మా పాపమాస్థితః।
హంతవ్య ఏవ పాపాత్మా కృతఘ్నో నాత్ర సంశయః॥ 12-171-19(71858)
విరూపాక్ష ఉవాచ। 12-171-20x(5869)
కృతఘ్నం పాపకర్మాణాం న భక్షయితుముత్సహే।
దాసేభ్యో దీయతామేప మిత్రధ్రుక్పురుపాధమః॥ 12-171-20(71859)
భీష్మ ఉవాచ। 12-171-21x(5870)
దాసాః సర్వే సమాహూతా యాతుధానాస్తథా పరే।
నేచ్ఛంతి స్మ కృతఘ్నం తం ఖాదితుం పురుషోత్తమ॥ 12-171-21(71860)
శిరోభిశ్చాగతా భూమిం మహారాజ తతో బలాత్।
మానార్థం జాతు నిర్బంధం కిల్విషం దాతుమర్హసి॥ 12-171-22(71861)
యాతుధానా నృపేణోక్తాః పాపకర్మా విశస్యతాం।
దహ్యతాం త్యజ్యతాం వాఽయం దర్శనాదపనీయతాం॥ 12-171-23(71862)
తతస్తే రుపితా దాసాః శూలపట్టసపాణయః।
ఖండశో వికృతం హత్వా క్రవ్యాద్భ్యో హ్యదదుస్తదా॥ 12-171-24(71863)
క్రవ్యాదాస్త్వపి రాజేంద్ర నేచ్ఛంతి పిశితాశనాః।
మృతానపి హి క్రవ్యాదాః కృతఘ్నాన్నోపభుంజతే॥ 12-171-25(71864)
బ్రహ్మస్వహరణే చోరే బ్రహ్మఘ్నే గురుతల్పగే।
నిష్కృతిర్విహితా సద్భిః కృతఘ్నే నాస్తి నిష్కృతిః॥ 12-171-26(71865)
మిత్రద్రుహం కృతఘ్నం చ నృశంసం చ నరాధమం।
క్రవ్యాదాః కిమయశ్చైవ నోపభుంజంతి వై సదా॥ ॥ 12-171-27(71866)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి ఆపద్ధర్మపర్వణి ఏకసప్తత్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 171॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-171-3 అనుబంధ పాపదోషం॥ 12-171-8 తద్వ్రత ఇతి పాఠే హింస్రధర్మ॥

* ఇత ఆరభ్య ఆద్విసప్తత్యధికశతతమాధ్యాయసమాప్తి విద్యమానానాం శ్లోకానాం స్థానే అధోలిఖితశ్లోకా ఝ. పాఠే వర్తంతే। తేచ

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

12-171a-1a న్యగ్రోధం తత్ర చాపశ్యత్కంకాలం రాజధర్మణః। 12-171a-1b స రుదన్నగమత్పుత్రో రాక్షసేంద్రస్య ధీమతః। 12-171a-1c త్వరమాణః పరం శక్త్యా గౌతమగ్రహణాయ వై॥ 12-171a-2a తతో విదూరే జగృహుగౌతమం రాక్షసాస్తదా॥ 12-171a-3a రాజధమర్శరీరం చ పక్షాస్థిచరణోజ్ఝితం। 12-171a-3b తమాదాయాథ రక్షాంసి ద్రుతం మేరువ్రజం యయుః॥ 12-171a-4a రాజ్ఞశ్చ దర్శయామాసుః శరీరం రాజధర్మణః। 12-171a-4b కృతఘ్నం పురుషం తం చ గౌతమం పాపకారిణం॥ 12-171a-5a రురోద రాజా తం దృష్ట్వా సామాత్యః సపురోహితః। 12-171a-5b ఆర్తనాదశ్చ సుమహానభూత్తస్య నివేశనే। 12-171-5c సస్త్రీకుమారం చ పురం బభూవాస్వస్థమానసం॥ 12-171a-6a అథావ్రవీన్నృపః పుత్రం పాపోఽయం వధ్యతామితి। 12-171a-6b అస్య మాంసైరిమే సర్వే విహరంతు యథేష్టతః॥ 12-171a-7a పాపాచారః పాపకర్మా పాపాత్మా పాపసాధనః। 12-171a-7b హంతవ్యోఽయం మమ మతిర్భవద్భిరితి రాక్షసాః॥ 12-171a-8a ఇత్యుక్తా రాక్షసేంద్రేణ రాక్షసా ఘోరవిక్రమాః। 12-171a-8b నేచ్ఛంత తం భక్షయితుం పాపకర్మాణమిత్యుత॥ 12-171a-9a దస్యూనాం దీయతామేష సాధ్వద్య పురుషాధమః। 12-171a-9b ఇత్యూచుస్తే గహారాజ రాక్షసేంద్రం నిశాచరాః॥ 12-171a-10a శిరోభిః ప్రణతాః సర్వే వ్యాహరన్రాక్షసాధిపం। 12-171a-10b న దాతుమర్హసి త్వం నో భక్షణాయాస్య కిల్విషం॥ 12-171a-11a ఏవమస్త్వితి తానాహ రాక్షసేంద్రో నిశాచరాన్। 12-171a-11b దస్యూనాం దీయతామేష కృతఘ్నోఽద్యైవ రాక్షసాః॥ 12-171a-12a ఇత్యుక్తా రాక్షసాస్తేన శూలపట్టసపాణయః। 12-171a-12b కృత్వా తం ఖండశః పాపం దస్యుభ్యః ప్రదదుస్తదా॥ 12-171a-13a దస్యవశ్చాపి నైచ్ఛంత తమత్తుం పాపకారిణం। 12-171a-13b క్రవ్యాదా అపి రాజేంద్ర కృతఘ్నం నోపభుంజతే॥ 12-171a-14a బ్రహ్మఘ్నే చ సురాపే చ చౌరే భగ్నవ్రతే తథా। 12-171a-14b నిష్కృతిర్విహితా రాజన్కృతఘ్నే నాస్తి నిష్కృతిః॥ 12-171a-15a మిత్రదోహీ కృతఘ్నశ్చ నృశంసశ్చ నరాధమః। 12-171a-15b క్రవ్యాదైః కృమిభిశ్చైవ న భుజ్యంతే హి తాదృశాః॥ 12-171-16x భీష్మ ఉవాచ। 12-171a-16a తతశ్చితాం బకపతేః కారయామాస రాక్షసః। 12-171a-16b రత్నైర్గంధైశ్చ బహుభిర్వస్త్రైశ్చ సమలంకృతాం॥ 12-171a-17a తతః ప్రజ్వాల్య నృపతిర్బకరాజం ప్రతాపవాన్। 12-171a-17b ప్రేతకార్యాణి విధివద్రాక్షసేంద్రశ్చకార హ॥ 12-171a-18a తస్మిన్కాలే చ సురభిర్దేవీ దాక్షాయణీ శుభా। 12-171a-18b ఉపరిష్టాత్తతస్తస్య సా బభూవ పయస్వినీ॥ 12-171a-19a తస్య వక్రాచ్చ్యుతః ఫేనః క్షీరమిశ్రస్తదాఽనఘ। 12-171a-19b సోఽపతద్వై తతస్తస్యాం చితాయాం రాజధర్మణః॥ 12-171a-20a తతః సంజీవితస్తేన బకరాజస్తదాఽనఘ। 12-171a-20b ఉత్పత్య చ సమీయాయ విరూపాక్షం బకాధిపః॥ 12-171a-21a తతోఽభ్యయాద్దేవరాజో విరూపాక్షపురం తదా। 12-171a-21b ప్రాహ చేదం విరూపాక్షం దిష్ట్యా సంజీవితస్త్వయా॥ 12-171a-22a శ్రావయామాస చేంద్రస్తం విరూపాక్షం పురాతనం। 12-171a-22b యథా శాపః పురా దత్తో బ్రహ్మణా రాజధర్మణః॥ 12-171a-23a యదా బకవతీ రాజన్బ్రహ్మాణం నోపసర్పతి। 12-171a-23b తతో రోషాదిదం ప్రాహ స్వగేంద్రాయ పితామహః॥ 12-171a-24a యస్మాన్మూఢో మమ సభాం నాగతోఽసౌ బకాధమః। 12-171a-24b తస్మాద్వధం స దుష్టాత్మా న చిరాత్సమవాప్స్యతి॥ 12-171a-25a తదయం తస్య వచనాన్నిహతో గౌతమేన వై। 12-171a-25b తేనైవామృతసిక్తశ్చ పునః సంజీవితో బకః॥ 12-171a-26a రాజధర్మా బకః ప్రాహ ప్రణిపత్య పురందరం। 12-171a-26b యది తేఽనుగ్రహకృతా మయి బుద్ధిః సురేశ్వర। 12-171a-26c సఖాఽయం మే సుదయితం గౌతమం జీవయేత్యుత॥ 12-171a-27a తస్య వాక్యం సమాదాయ వాసవః పురుషర్షభ। 12-171a-27b సిక్త్వాఽమృతేన తం విప్రం గౌతమం జీవయత్తదా॥ 12-171a-28a సభాండోపస్కారం రాజంస్తమాసాద్య బకాధిపః। 12-171a-28b సంపరిష్వజ్య సుహృదం ప్రీత్యా పరమయా యుతః॥ 12-171a-29a అథ తం పాపకర్మాణం రాజధర్మా బకాధిపః। 12-171a-29b విసర్జయిత్వా సధనం ప్రవివేశ స్వమాలయం॥ 12-171a-30a యథోచితం చ స బకో యయౌ బ్రహ్మసదస్తథా। 12-171a-30b బ్రహ్మా చైనం మహాత్మానమాతిథ్యేనాభ్యపూజయత్॥ 12-171a-31a గౌతమశ్చాపి సంప్రాప్య పునస్తం శబరాలయం। 12-171a-31b శూద్రాయాం జనయామాస పుత్రాందుష్కృతకారిణః॥ 12-171a-32a శాపశ్చ సుమహాంస్తస్య దత్తః సురగణైస్తదా। 12-171a-32b కుక్షౌ పునర్భ్వాః పాపోఽయం జనయిత్వా చిరాత్సుతాన్। 12-171a-32c నిరయం ప్రాప్స్యతి మహత్కృతఘ్నోఽయమితి ప్రభో॥ 12-171a-33a ఏతత్ప్రాహ పురా సర్వం నారదో మమ భారత। 12-171a-33b సంస్మృత్య చాపి సుమహదాఖ్యానం భరతర్షభ। 12-171a-33c మయాఽపి భవతే సర్వం యథావదనువర్ణితం॥ 12-171a-34a కుతః కృతఘ్నస్య యశః కుతః స్థానం కుతః సుఖం। 12-171a-34b అశ్రద్ధేయః కృతఘ్నో హి కృతఘ్నే నాస్తి నిష్కృతిః॥ 12-171a-35a మిత్రద్రోహో న కర్తవ్యః పురుషేణ విశేషతః। 12-171a-35b మిత్రధ్రుంగరకం ఘోరమనంతం ప్రతిపద్యతే॥ 12-171a-36a కృతజ్ఞేన సదా భావ్యం మిత్రకామేన చైవ హ। 12-171a-36b మిత్రాచ్చ లభతే సర్వం మిత్రాత్పూజాం లభేత చ॥ 12-171a-37a మిత్రాద్భోగాంశ్చ భుంజీత మిత్రేణాపత్సు ముచ్యతే। 12-171a-37b సత్కారైరుత్తమైర్మిత్రం పూజయేత విచక్షణః॥ 12-171a-38a పరిత్యాజ్యో బుధైః పాపః కృతఘ్నో నిరపత్రపః। 12-171a-38b మిత్రద్రోహీ కులాంగారః పాపకర్మా నరాధమః॥ 12-171a-39a ఏష ధర్మభూతాం శ్రేష్ఠ ప్రోక్తః పాపో మయా తవ। 12-171a-39b మిత్రద్రోహీ కృతఘ్నో వై కిం భూయః శ్రోతుమిచ్ఛసి॥ 12-171a-40x వైశంపాయన ఉవాచ। 12-171a-40a ఏతచ్ఛ్రుత్వా తదా వాక్యం భీష్మేణోక్తం మహాత్మనా। 12-171a-40b యుధిష్ఠిరః ప్రీతమనా బభూవ జనమేజయ॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-171a-1 కంకాలమస్థి॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.